รัฐสภาโปร่งใส: มาตรฐานสากลและการยกระดับรัฐสภาไทย

รัฐสภาโปร่งใส: มาตรฐานสากลและการยกระดับรัฐสภาไทย[1]
 

ความโปร่งใสไม่ใช่เพียงหลักการที่รัฐสภาควรมี แต่คือคุณสมบัติที่รัฐสภาต้องเป็น เพื่อรักษาความไว้วางใจของประชาชน

ทำไม “ความโปร่งใส” จึงสำคัญต่อ สส.

           เพราะ สส. ไม่ได้เป็นเพียง “ผู้แทนของประชาชน” แต่ยังเป็น “ผู้ถือความไว้วางใจของสาธารณะ”  ความไว้วางใจนี้  ไม่ได้เกิดจากตำแหน่งหรืออำนาจตามกฎหมายเท่านั้น  แต่เกิดจากการทำงานที่เปิดเผย ตรวจสอบได้ และยึดประโยชน์ของประชาชนเป็นสำคัญ

Open Parliament: รัฐสภาที่ประชาชนเข้าถึงได้

แนวคิดรัฐสภาโปร่งใสในระดับสากล ตั้งอยู่บน 3 หลักสำคัญ

           1. Transparency  : เปิดเผยข้อมูลให้ประชาชนเข้าถึงได้
           2. Accountability : ตรวจสอบได้ และรับผิดชอบต่อการตัดสินใจ
           3. Participation : เปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วม

บทเรียนจากต่างประเทศ

สหราชอาณาจักร : เปิดเผยข้อมูลการลงคะแนนเสียงของ สส. รายบุคคล  เพื่อให้ประชาชนติดตามการตัดสินใจของผู้แทนได้
แคนาดา : ถ่ายทอดสดและเผยแพร่ข้อมูลการประชุมคณะกรรมาธิการ  เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการนิติบัญญัติ
เอสโตเนีย : ใช้ระบบดิจิทัลเปิดเผยข้อมูลกฎหมาย  และกระบวนการพิจารณาแบบเกือบเรียลไทม์

มาตรฐาน OECD กับรัฐสภาไทย

       OECD มองความโปร่งใส ไม่ใช่เพียงคุณค่าทางจริยธรรม แต่เป็น โครงสร้างของธรรมาภิบาล
ประเทศที่มีธรรมาภิบาลเข้มแข็ง ต้องมีระบบที่ทำให้ประชาชนเห็นได้ว่า

          · รัฐตัดสินใจอย่างไร
          · ผู้ดำรงตำแหน่งใช้อำนาจอย่างไร
         · ประชาชนตรวจสอบได้อย่างไร

บัญชีทรัพย์สิน: จุดเริ่มต้นของความเชื่อมั่น

            การยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สิน  คือหนึ่งในกลไกสำคัญของความโปร่งใส  แต่กลไกนี้จะมีความหมายอย่างแท้จริง เมื่อดำเนินการอย่างถูกต้อง ครบถ้วน และตั้งอยู่บนความรับผิดชอบต่อสังคม

รัฐสภาที่เข้มแข็ง  ต้องไม่ใช่เพียงรัฐสภาที่มีอำนาจ 

แต่ต้องเป็นรัฐสภาที่ประชาชน  เข้าถึงได้ เข้าใจได้ ตรวจสอบได้ และไว้วางใจได้

 

 

 [1] ถอดความจากการแสดงปาฐกถา  เรื่อง รัฐสภาโปร่งใส: มาตรฐานสากลและการยกระดับรัฐสภาไทย  ในการสัมมนาวิชาการ เรื่อง “สส. 101 : Start Strong”  โดย มัลลิกา จิระพันธุ์วาณิช  รองประธานสภาผู้แทนราษฎร คนที่ 1 วันที่ 22 เมษายน 2569 เวลา 09.10 – 09.30 น. ณ ห้องประชุม B1-6 รัฐสภา