Pride Month? : เดือนแห่งความเสมอภาค และการยอมรับความหลากหลายทางเพศในสังคมประชาธิปไตย

ความหมายของ Pride Month

          Pride Month คือ เดือนแห่งการรำลึก เฉลิมฉลอง และรณรงค์เพื่อสิทธิของกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ หรือ LGBTQIA+  เป็น “เดือนแห่งความภาคภูมิใจของผู้มีความหลากหลายทางเพศ” มักจัดขึ้นในช่วงเดือนมิถุนายนของทุกปีในหลายประเทศทั่วโลก เพื่อรำลึกถึงประวัติศาสตร์การต่อสู้ของกลุ่ม LGBTQIA+ ตลอดจนเพื่อเฉลิมฉลองอัตลักษณ์ทางเพศที่สามารถแสดงออกได้ ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ที่เท่าเทียม คำว่า “Pride” ในที่นี้มิได้หมายถึงความภาคภูมิใจในลักษณะที่เหนือกว่าผู้อื่น หากแต่หมายถึงการยืนยันคุณค่าและศักดิ์ศรีของตนเองในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง โดยไม่ต้องรู้สึกอับอาย หวาดกลัว หรือถูกบังคับให้ปกปิดตัวตนเพียงเพราะมีเพศวิถีหรืออัตลักษณ์ทางเพศที่แตกต่างจากบรรทัดฐานเดิมของสังคม

ที่มาทางประวัติศาสตร์

          เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน ปี 1969 ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของขบวนการเรียกร้องสิทธิของ LGBTQIA⁺ เพราะสังคมในยุคสมัยนั้นยังไม่เปิดกว้างด้านเพศมากนัก ทำให้กลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศถูกเลือกปฏิบัติ โดนกีดกัน ต้องคอยปิดบังสถานะทางเพศเพื่อให้อยู่รอดในสังคม ในตอนนั้นมีสถานที่ที่เรียกว่า “บาร์เกย์” สถานที่เพียงหนี่งเดียวที่ผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศสามารถเปิดเผยตัวตนของตนเองได้โดยไม่ต้องปิดบัง แต่ทว่าสถานที่ดังกล่าวก็ไม่ได้ถูกต้องตามกฎหมาย และในวันที่ 28 มิถุนายน ปี 1969 ตำรวจได้มีการบุกรุกเข้าจับกุมผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศในบาร์สโตนวอลล์ อินท์ (Stonewall Inn) ที่นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา เหมือนที่ผ่านมา แต่ในครั้งนี้พวกเขากลับลุกขึ้นต่อสู้เพื่อเรียกร้องสิทธิของตัวเอง และนำไปสู่การประท้วงเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิของกลุ่มตัวเองต่อเนื่องหลายวัน เหตุการณ์นี้ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของขบวนการเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิของ LGBTQIA+ ในสหรัฐอเมริกาและส่งผลต่อการเคลื่อนไหวในระดับสากลในเวลาต่อมา เพราะในปีถัดมา เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน ปี 1970 ได้มีการจัดขบวนพาเหรดขึ้นมาเพื่อรำลึกถึงเหตุการณ์การก่อจลาจลที่สโตนวอลล์ครั้งแรก โดยกลุ่มคนที่มีความหลากหลายทางเพศได้ออกมาเรียกร้องสิทธิความเท่าเทียมของตัวเอง ต่อมาการรำลึกถึงเหตุการณ์ดังกล่าวได้พัฒนาจากกิจกรรมในลักษณะ “Gay Pride Day” ไปสู่กิจกรรมที่ครอบคลุมทั้งเดือนในหลายเมืองและหลายประเทศ และในที่สุดกลายเป็นที่มาของ Pride Month หรือเทศกาลสำคัญของกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศที่ถูกจัดทั่วโลกในช่วงเดือนมิถุนายนของทุกปี

ธงสีรุ้ง สัญลักษณ์ของความเท่าเทียมทางเพศ

          ธงสีรุ้งเป็นสัญลักษณ์สำคัญของการยอมรับความหลากหลายทางเพศและการเรียกร้องความเสมอภาคของบุคคลทุกอัตลักษณ์ทางเพศ โดยสีต่าง ๆ บนผืนธงมิได้เป็นเพียงองค์ประกอบทางสุนทรียภาพ หากแต่สะท้อนแนวคิดเรื่องความหลากหลาย ความมีศักดิ์ศรี และสิทธิในการดำรงชีวิตอย่างเสมอภาคของมนุษย์ทุกคน ธงสีรุ้งจึงทำหน้าที่เป็นสัญลักษณ์ทางสังคมและการเมืองที่สื่อถึงการต่อต้านการเลือกปฏิบัติ การตีตรา และการกีดกันบุคคลบนฐานของทุกกลุ่มเพศวิถี ซึ่งสีต่าง ๆ ที่อยู่บนธง Pride มีความหมายแฝงที่น่าสนใจ ดังนี้

            สีแดง หมายถึง ชีวิต (life) เป็นสีที่แสดงถึงความหลงใหลในวัฒนธรรมต่าง ๆ

            สีส้ม หมายถึง การเยียวยา (healing) เป็นสีที่แสดงถึงความสนุก และการเฉลิมฉลอง

            สีเหลือง หมายถึง แสงอาทิตย์ (sunlight) เป็นสีที่ช่วยกระตุ้นทำให้เกิดความคิดและไอเดียใหม่ ๆ

             สีเขียว หมายถึง ธรรมชาติ (nature) เป็นสีที่เกี่ยวข้องกับการเติบโตและความรุ่งเรือง

            สีฟ้า หรือสีคราม หมายถึง ความสงบ (serenity) เป็นสีที่ช่วยผ่อนคลายและปลอบประโลมจิตวิญญาณ

            สีม่วง หมายถึง จิตวิญญาณ (spirit) เป็นสีที่แสดงถึงความภาคภูมิใจและความสงบสุขที่เชื่อมโยงกับจิตวิญญาณ

            ด้วยเหตุนี้ธงสีรุ้งจึงอยู่ในฐานะ “สัญลักษณ์ของพื้นที่สาธารณะเพื่อความเท่าเทียม” ที่ช่วยทำให้ประเด็นสิทธิของกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศปรากฏอย่างชัดเจนในสังคม การใช้ธงสีรุ้งในกิจกรรม การสื่อสาร หรือพื้นที่เชิงสถาบัน จึงมิได้หมายถึงการแสดงออกเชิงอัตลักษณ์เท่านั้น แต่ยังสะท้อนพันธกิจในการสร้างสังคมที่เคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ส่งเสริมความเสมอภาค และรับรองสิทธิของประชาชนทุกกลุ่มอย่างไม่เลือกปฏิบัติ

มิติของสังคมประชาธิปไตยกับ Pride Month

            Pride Month ช่วยย้ำว่าสังคมประชาธิปไตยไม่ควรยอมรับเฉพาะเสียงส่วนใหญ่ แต่ต้องคุ้มครองสิทธิ เสรีภาพ และศักดิ์ศรีของคนทุกกลุ่ม เพราะประชาธิปไตยมิได้หมายถึงเพียงการปกครองโดยเสียงข้างมากเท่านั้น แต่ยังหมายถึงการเคารพสิทธิของเสียงข้างน้อย การรับรองความเสมอภาค และการไม่ปล่อยให้บุคคลใดถูกลดทอนคุณค่าความเป็นมนุษย์เพียงเพราะความแตกต่างทางอัตลักษณ์ สังคมที่เป็นประชาธิปไตยจึงควรเป็นสังคมที่บุคคลสามารถดำรงชีวิต แสดงออก ทำงาน เรียนรู้ และมีส่วนร่วมทางสังคมได้โดยไม่ต้องเผชิญกับอคติหรือการเลือกปฏิบัติ อย่างไรก็ตาม การกล่าวถึง Pride Month ควรหลีกเลี่ยงการทำให้ประเด็นความหลากหลายทางเพศกลายเป็นเพียง “เทศกาล” หรือ “กิจกรรมเชิงสัญลักษณ์” โดยขาดความเข้าใจต่อปัญหาเชิงโครงสร้าง เพราะในหลายสังคม บุคคล LGBTQIA+ ยังคงเผชิญกับอุปสรรคในชีวิตประจำวัน เช่น การถูกกลั่นแกล้ง การถูกเลือกปฏิบัติในการทำงาน การเข้าไม่ถึงบริการสาธารณะ การขาดการรับรองทางกฎหมาย หรือการถูกตีตราจากครอบครัวและสังคม ดังนั้น Pride Month จึงควรเป็นทั้งพื้นที่แห่งการเฉลิมฉลองและพื้นที่แห่งการทบทวนว่า สังคมได้คุ้มครองสิทธิและศักดิ์ศรีของทุกคนอย่างเพียงพอแล้วหรือไม่ ?

                ดังนั้น  Pride Month คือ เดือนที่มีความหมายทั้งในเชิงประวัติศาสตร์ สิทธิมนุษยชน ประชาธิปไตย และวัฒนธรรมร่วมสมัย เป็นช่วงเวลาที่สังคมได้รำลึกถึงการต่อสู้ของผู้มีความหลากหลายทางเพศ เฉลิมฉลองอัตลักษณ์ของมนุษย์ที่แตกต่างหลากหลาย และยืนยันหลักการสำคัญว่า ทุกคนควรได้รับการเคารพอย่างเสมอภาค การเข้าใจ Pride Month อย่างลึกซึ้งจึงมิใช่เพียงการเข้าใจเดือนแห่งสีรุ้ง แต่คือการเข้าใจคุณค่าพื้นฐานของสังคมที่เคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และเปิดพื้นที่ให้ทุกคนสามารถดำรงชีวิตได้อย่างภาคภูมิใจในตัวตนของตนเอง

ที่มา
Library of congress, 1969 : The Stonewall Uprising, https://guides.loc.gov/lgbtq-studies/stonewall-era?utm_source
UNHCR ประเทศไทย, Pride Month เดือนแห่งความเท่าเทียมทางเพศ สำคัญอย่างไร, Pride Month เดือนแห่งความเท่าเทียมทางเพศ สำคัญอย่างไร? | UNHCR ประเทศไทย         

โดย 

นางสาวอัจจิมา  แสงรัตน์

นักวิชาการ วิทยาลัยการนิติบัญญัติ

สถาบันพระปกเกล้า