สัญญาณเตือนภัยสึนามิในการเลือกตั้ง

Last updated: Feb 18, 2019  |  120 จำนวนผู้เข้าชม  |  การบริหารจัดการการเลือกตั้ง

สัญญาณเตือนภัยสึนามิในการเลือกตั้ง

สัญญาณเตือนภัยสึนามิในการเลือกตั้ง

ชลัท ประเทืองรัตนา
นักวิชาการผู้ชำนาญการ สำนักสันติวิธีและธรรมาภิบาล
#ความคิดเห็นส่วนตัว

ในช่วงใกล้เลือกตั้งนี้ นอกจากการจับตาดูเรื่องการซื้อสิทธิ ขายเสียง หรือข่าวการลงพื้นที่หาเสียงของพรรคการเมืองต่างๆ  ผู้เขียนอยากชวนมาช่วยกันเกาะติด ตรวจสอบความรุนแรงจากการเลือกตั้ง เพราะว่าความรุนแรงดังกล่าวจะนำมาสู่ความไม่เป็นประชาธิปไตย  ในทางกลับกันกล่าวคือความรุนแรงจากการเลือกตั้งยิ่งมีมากเท่าใดก็ยิ่งสะท้อนความไม่มีประสิทธิภาพของกลไกภาครัฐและสังคมในการป้องกัน แก้ไขความรุนแรง และการขาดวัฒนธรรมแห่งสันติในการเข้าสู่อำนาจอย่างสง่างาม  ส่วนใหญ่ผู้ใช้ความรุนแรงคิดว่าตนสามารถหลบเลี่ยงการลงโทษตามกระบวนการทางกฎหมายบ้านเมืองได้

บทความนี้จะนำเสนอถึงสาเหตุ / รากเหง้าที่ก่อให้เกิดความรุนแรงในการเลือกตั้ง ปัจจัยกระตุ้นให้เกิดความรุนแรงดังกล่าว และประเด็นรูปแบบความรุนแรงในการเลือกตั้ง

National Democratic Institute (NDI) ได้เกาะติดการเลือกตั้งในหลายประเทศ โดยในรายงานเรื่อง Monitoring and Mitigating Electoral Violence: Through Nonpartisan Citizen Election Observation ได้กล่าวถึงจำนวนเหตุการณ์ความรุนแรง และการส่งสัญญาณเตือนล่วงหน้าถึงสาเหตุและตัวกระตุ้นให้เกิดความรุนแรง โดย NDI เห็นว่าการนำเสนอข้อมูลจำนวนเหตุการณ์ความรุนแรงไม่ได้มีประโยชน์มากนักหากเปรียบเทียบกับการส่งสัญญาณเตือนภัยล่วงหน้าถึงความรุนแรงในการเลือกตั้งที่กำลังจะเกิดขึ้น

งานของ NDI นี้ ผู้เขียนเห็นว่าสามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้กับการเลือกตั้งที่กำลังจะเกิดขึ้นในประเทศไทย ในหลายประเด็น สำหรับสาเหตุหรือรากเหง้าที่จะก่อให้เกิดความรุนแรงในการเลือกตั้งนั้น  NDI ระบุว่าสามารถพิจารณาได้จาก

  1. สังคมเกิดการแบ่งฝักฝ่ายอย่างชัดเจนในด้านศาสนา นิกาย ชนชั้น เผ่าพันธุ์
  2. เกิดความตึงเครียดเหนือการควบคุมของรัฐหรือความขัดแย้งในทรัพยากรของเอกชน เช่น เกิดสงครามกลางเมือง การแพร่ระบาดของอาวุธปืน ความขัดแย้งในการแย่งชิงทรัพยากร น้ำ น้ำมัน มีช่องว่างของรายได้ที่ไม่เท่าเทียมสูง
  3. ความไม่เพียงพอของเจ้าหน้าที่รัฐในด้านความมั่นคง หรือการใช้เจ้าหน้าที่รัฐผิดวัตถุประสงค์เพื่อการปราบปรามแทนที่จะใช้เพื่อรักษาความสงบเรียบร้อย
  4. การขาดนิติธรรม มีการคอรัปชั่นสูง ใช้กฎหมายอย่างไม่เสมอภาค

ส่วนของปัจจัยกระตุ้นให้เกิดความรุนแรงในการเลือกตั้งมีหลายปัจจัย เช่น

  1. ระดับความไม่แน่นอนเกี่ยวกับผลลัพธ์ของการเลือกตั้งมีสูง อันเกิดจากกระบวนการเลือกตั้งที่ไม่โปร่งใส และการบริหารจัดการเลือกตั้งที่ไม่มีประสิทธิภาพ
  2. มุมมองต่อผลลัพธ์การเลือกตั้งว่าไม่มีความชอบธรรม  เช่น การกีดกันคนบางกลุ่มออกไปจากกระบวนการการเลือกตั้ง
  3. ระบบการเลือกตั้งที่ผู้ชนะได้ทั้งหมด ผู้แพ้ไม่ได้อะไรเลย

สำหรับประเด็นรูปแบบความรุนแรงในการเลือกตั้งพิจารณาได้ทั้งในช่วงก่อนการเลือกตั้ง วันเลือกตั้งและภายหลังการเลือกตั้ง ซึ่งจากงานของ ผศ.ดร.ประจักษ์ ก้องกีรติ เรื่อง “เลือกตั้งไม่นองเลือด : ความรุนแรง ประชาธิปไตยกับการเลือกตั้ง 3 กรกฎาคม 2554” ได้ระบุไว้อย่างน่าสนใจในประเด็นรูปแบบของความรุนแรงในการเลือกตั้งและการพิสูจน์ว่าความรุนแรงในการเลือกตั้งปี 2554 ไม่ได้มีความรุนแรงมากนักหากเทียบกับการเลือกตั้งในอดีต ซึ่งสวนทางกับที่หลายฝ่ายได้คาดการณ์ว่าจะมีความรุนแรงในการเลือกตั้งเกิดขึ้นเป็นจำนวนมาก  โดยมีรูปแบบความรุนแรงในการเลือกตั้งวันที่ 3 กรกฎาคม 2554[1]

  •  ลอบยิง  (รถยนต์ส่วนตัว รถหาเสียง บ้านพัก สำนักงาน กลางที่สาธารณะ) จำนวน 41 ครั้ง
  •  ระเบิด (ปาระเบิด  วางระเบิด) จำนวน 9 ครั้ง
  •  ทำร้ายร่างกาย  ทะเลาะวิวาท (ตบตี ชกต่อย แทงหรือฟันด้วยของมีคม) จำนวน 8 ครั้ง
  •  ข่มขู่ ( ด้วยวาจา  โทรศัพท์  จดหมายขู่  ส่งของ  ตามประกบกดดันถึงบ้าน  ขับรถตาม) จำนวน 13 ครั้ง
  •  การขว้างปาสิ่งของ (ปาน้ำแข็ง  ปาไข่  ปาอิฐ ) จำนวน จำนวน 7 ครั้ง

จากรูปแบบความรุนแรงในการเลือกตั้งที่กล่าวมาแล้วนั้น เป็นเพียงยอดของภูเขาน้ำแข็งที่เราเห็นได้อย่างชัดเจน แต่มีสิ่งที่ซ่อนอยู่ใต้ภูเขาน้ำแข็งที่เราไม่เห็นด้วยตาเปล่า และส่งผลให้เกิดความรุนแรงดังกล่าว ภาครัฐและประชาสังคมจึงควรช่วยกันติดตามตรวจสอบการเลือกตั้งในครั้งนี้ว่า สังคมเกิดการแบ่งฝักฝ่ายอย่างชัดเจนหรือไม่ เกิดความขัดแย้งกันอย่างรุนแรงเหนือการควบคุมของภาครัฐหรือไม่ เจ้าหน้าที่ได้ปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลหรือไม่ สังคมมีนิติธรรมหรือไม่ และมีกระบวนการเลือกตั้งที่เสรีและเป็นธรรมหรือไม่ ถ้าหากสังคมไทยลดเงื่อนไขที่ไม่ดีดังกล่าวได้ ความรุนแรงในการเลือกตั้งก็จะลดลงอันจะส่งผลให้ประชาธิปไตยหยั่งรากลึกในสังคมไทยในสังคมได้มากขึ้น

[1] ผศ.ดร.ประจักษ์ ก้องกีรติ . เลือกตั้งไม่นองเลือด : ความรุนแรง ประชาธิปไตยกับการเลือกตั้ง 3 กรกฎาคม 2554 หน้า 102.

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

Powered by MakeWebEasy.com